2026 жылдың 9 қазаны күні Әбілхан Қастеев атындағы Қазақстан Республикасының Ұлттық өнер музейінде заманауи қазақстандық суретші Салтанат Ташимованың «Үнсіздік…» атты көрмесі ашылады. Суретшінің шығармашылығы көркемдік ізденісті, табиғат пен адам болмысын философиялық тұрғыдан зерделеуді және ежелгі дүниетанымдық дәстүрлер мен қазіргі заманның өзекті мәселелерін тоғыстырады.
Салтанат Ташимова кәсіби өнер кеңістігіне 1990 жылдардың басында, Алматы мемлекеттік театр-көркемөнер институтын тәмамдағаннан кейін келді. Көрмелерге 1991 жылдан бері қатысып келеді. Отыз жылдан астам уақытты қамтитын шығармашылық жолында оның туындылары Қазақстан, АҚШ, Германия, Ресей және Жаңа Зеландиядағы жеке жинақтардан орын алды. Кескіндеме саласындағы шығармашылығымен қатар, Ташимова модель және актриса ретінде де танымал. Дегенмен бейнелеу өнері ол үшін әлемді пайымдаудың және философиялық ойларын жеткізудің басты тіліне айналды.
Салтанат Ташимованың шығармашылығы – адам, табиғат және ғаламның өзара байланысын көркемдік әрі рухани ізденіс тұрғысынан зерделейтін тұтас әлем. Отыз жылдан астам уақыт бойы суретші түстің көркемдік қуатына, сызық ырғағына, кескіндеме фактурасына және жартылай дерексіз бейнелеу тәсіліне сүйене отырып, өзіндік көркем тілін қалыптастырып келеді.
«Үнсіздік…» атауы терең ойға шомып, ішкі жан дүниеге үңілу күйін аңғартады. Бұл – бейненің дүниеге келіп, қоршаған әлемнің жасырын сырларына бойлауға мүмкіндік беретін тыныштық сәті. Суретшінің туындыларындағы үнсіздік табиғаттың тылсым тынысымен, жадымен, түстер әуезімен және тіршілік қуатымен астасып жатады.
Салтанат Ташимованың көркемдік дүниетанымында табиғат адам тіршілігінің бастау көзі ретінде айрықша мәнге ие. Ежелгі мифтер мен аңыздарға, ата-бабадан жеткен рухани дәстүрлерге сүйене отырып, суретші тәңіршілдік дүниетанымының ұстанымдарын шығармашылық тұрғыда пайымдайды. Суретшінің туындыларында табиғат адам баласы оның ажырамас бөлігі саналатын тірі әрі киелі тұтас болмыс ретінде көрініс табады. Дала, жел, аспан, қозғалыс пен табиғат құбылыстары мұнда еркіндік, жады, рухани ізденіс және өмірдің үздіксіз қозғалысын танытатын рәміздерге айналады.
«Дәруіш билері», «Сазсырнай әуені», «Азиялық сарындар» композицияларында дала кеңістігінің поэтикасы мен мәдени жадының үні сезіледі. Ал «Жел рухтары», «Әлемдер тоғысқанда», «Әлемнің арғы беті», «Әлемдердің жаралуы» туындыларында адам жанының табиғаты, еркіндік, арман, көрінетін және көрінбейтін әлемдердің сабақтастығы, жаңа мағыналардың пайда болуы секілді философиялық мәселелер қозғалады.
Көрменің мазмұнын тереңдете түсетін жобалардың қатарында «Ұмай мен Көкжайлау», «Алма ағашының арғы тегі» және «Үнсіз айқай» бар. «Ұмай мен Көкжайлау» жобасында ежелгі Ұмай бейнесі бүгінгі заман тұрғысынан жаңаша пайымдалады. Тіршіліктің қорғаушысы табиғаты бүлінген ортада көрініп, ағаштарды аялау өмірді сақтаудың және табиғаттың бұзылуына қарсылықтың нышанына айналады. «Алма ағашының арғы тегі» жобасында мәдени сұрыптардың арғы тегі саналатын Сиверс алмасының бейнесі табиғи тарихты, ата-тек жадын және ұрпақтар сабақтастығын жалғастыратын Ата-баба ағашы ұғымымен астасады. Ал «Үнсіз айқай» адам болмысына жақындай түседі: медициналық бетпердеде бейнеленген ашылған ауыз ешкім естімейтін дауыстың қарама-қайшы әрі әсерлі бейнесін тудырады.
Ташимованың кескіндемелік тілі кең көлемде берілген түстерге, күрделі бояу үйлесімдеріне, айқын фактураға және сызықтар мен сұлбалардың әуезді ырғағына негізделген. Шынайы өмірден алынған әсерлер оның шығармаларында метафоралық, кейде ертегілік сипаттағы бейнелерге айналып, көрерменді шындық пен қиялдың арасындағы өзгеше әлемге жетелейді.
Көрмеге арқау болған өзекті тақырыптардың бірі – табиғатқа ұқыпты қарау және оны аялау идеясы. Ташимованың қоршаған ортаны көркемдік тұрғыдан зерделеуі табиғи тепе-теңдікті сақтаудағы адам жауапкершілігімен тоғысады. Осылайша, суретші қазіргі заман адамының өзі өмір сүріп отырған әлеммен үйлесім табуы, табиғатпен байланысын қайта сезінуі туралы ой қозғайды.
«Үнсіздік…» – көрерменді ішкі пайымға, рухани сұхбатқа, түс, сызық пен бейненің сырын терең сезінуге шақыратын көрме. Мұнда көне жады мен бүгінгі заман тоғысып, тыныштық табиғат, адам, өмір, ақиқат пен сұлулықты іздеу туралы сырласудың өзіндік тіліне айналады.
Көрме 2026 жылдың 30 қазанына дейін жалғасады.
Жұмыс уақыты: 10:00 – 18:00. Демалыс күндері: дүйсенбі және айдың соңғы күні.
Көрме кураторы: Жұбанова Г.А.,
Әбілхан Қастеев атындағы ҚР ҰӨМ «Қазақстанның бейнелеу өнері» бөлімінің жетекшісі
